Günümüzde internet, hayatımızın vazgeçilmez bir parçası haline geldi. Bankacılık işlemleri, alışveriş, eğitim, sosyal medya ve iletişim… Neredeyse her işimizi çevrimiçi yapıyoruz. Ancak bu kolaylıklar beraberinde yeni riskleri de getiriyor. İnternette güvende kalmak artık bir seçenek değil, bir zorunluluk.

Bu yazıda, en sık karşılaşılan dijital tehlikeleri ve bunlara karşı alabileceğiniz basit ama etkili önlemleri anlatacağım.

En Yaygın Dolandırıcılık Yöntemleri

Sahte Banka ve Paket Mesajları (Phishing)

Telefonunuza veya e-postanıza şu tarz mesajlar geldi mi?

"Hesabınız güvenlik nedeniyle bloke edilmiştir, linke tıklayın."

"Paketiniz teslim edilemedi, adres güncelleyin."

"Vergi iadeniz var, bilgilerinizi girin."

Bu tür mesajların %99'u dolandırıcılık amaçlıdır. Amaç, sizi sahte bir siteye yönlendirip banka bilgilerinizi veya şifrelerinizi ele geçirmektir.

Ne yapmalı? Mesajdaki linklere asla tıklamayın. Bankalar ve resmi kurumlar sizden şifre istemez. Giriş yapmanız gerekiyorsa adresi kendiniz elle yazın. Şüpheli mesajları hemen silin.

Sahte İlan ve Alışveriş Tuzakları

Özellikle ikinci el satış sitelerinde şu yöntem çok yaygındır: Çok ucuz görünen cazip bir ürün ilanı, "önce kapora gönderin" talebi ve sahte kargo linkleri. Parayı gönderdikten sonra satıcı ortadan kaybolur.

Korunma yolları: Tanımadığınız kişilere ön ödeme göndermeyin. Elden teslimi tercih edin. Sitenin resmi ödeme sistemleri dışında işlem yapmayın.

Sosyal Medya Hesap Ele Geçirme

"Şu uygulama ile profilini kim ziyaret etmiş gör!" gibi mesajlar, hesabınızı çalmak için hazırlanmış tuzaklardır. Bilmediğiniz uygulamalara giriş izni vermeyin, güçlü şifre kullanın ve iki aşamalı doğrulamayı mutlaka açın.

Zararlı Yazılımlar

Zararlı yazılımlar bilgisayarınıza bilinmeyen e-posta ekleri, korsan yazılımlar, sahte indirme siteleri ve USB bellekler yoluyla bulaşabilir. Sonuç olarak dosyalarınız şifrelenebilir, kişisel bilgileriniz çalınabilir veya bilgisayarınız uzaktan kontrol edilebilir.

Güncel bir antivirüs programı kullanın, işletim sisteminizi düzenli güncelleyin, "bedava film/program" gibi sitelerden uzak durun ve bilmediğiniz dosyaları açmayın.

Çocukları İnternette Nasıl Koruruz?

İnternet çocuklar için harika bir öğrenme aracı olsa da kontrolsüz kullanım ciddi riskler taşır. Zararlı içerikler, online zorbalık, tanımadıkları kişilerle iletişim ve aşırı ekran süresi gibi tehlikelerle karşılaşabilirler.

Evde interneti ortak alanlarda kullandırın, cihazlara ebeveyn kontrol programları kurun, YouTube Kids ve Google Family Link gibi araçları kullanın. Çocuklarla açık iletişim kurun ve bilinmeyen kişilerle konuşmamalarını öğretin. Unutmayın: En iyi filtre yazılımı, bilinçli bir ailedir.

Güçlü Şifre Kullanımı

Birçok güvenlik sorununun temelinde zayıf şifreler yatar. İyi bir şifre en az 12 karakter olmalı, büyük-küçük harf, rakam ve sembol içermeli, tahmin edilmesi zor olmalı ve her platform için farklı olmalı.

"123456", "password" veya doğum tarihi gibi şifreler kullanmayın. Bunun yerine "GuneS!2024#Evim" gibi karmaşık şifreler tercih edin. Ayrıca mümkün olan her yerde iki faktörlü doğrulama (2FA) kullanın.

Günlük Hayatta Küçük Ama Önemli Alışkanlıklar

Halka açık Wi-Fi ağlarında banka işlemi yapmayın. Telefonunuza ekran kilidi koyun. Şüpheli aramalara kişisel bilgi vermeyin. Sosyal medyada fazla kişisel bilgi paylaşmayın. Gelen dosyaları açmadan önce düşünün.

Son Söz

İnternet ne tamamen güvenli ne de tamamen tehlikelidir. Önemli olan bilinçli kullanıcı olmaktır. Küçük önlemlerle kendinizi, ailenizi ve çocuklarınızı büyük risklerden koruyabilirsiniz.

Unutmayın: Dijital dünyada en güçlü antivirüs, dikkatli ve bilgili kullanıcıdır.