TÜGEM

Avusturya'da maaşın ödenmemesi ciddi bir iş hukuku ihlalidir. Haklarınızı korumak için aşağıdaki adımları izlemeniz önerilir:

1. Adım – Yazılı Talep:

İşvereninize yazılı olarak (e-posta veya mektup) ödeme talebinde bulunun ve makul bir son ödeme tarihi belirtin.

2. Adım – İşçi Odası'na Başvuru:

İşçi Odası (Arbeiterkammer), çalışanlara ücretsiz hukuki danışmanlık sağlar. Yaşadığınız eyaletteki İşçi Odası (Arbeiterkammer) ofisinden destek alabilirsiniz.

3. Adım – Hukuki Süreç:

Gerekli durumlarda İş Mahkemesi (Arbeitsgericht) yoluna başvurulabilir.

Önemli: Çalışma saatleriniz, maaş bordrolarınız, iş sözleşmeniz ve yazışmalarınızı mutlaka saklayın. Bunlar kanıt olarak büyük önem taşır.

Süreç boyunca belgelerinizi hazırlamanız ve resmi kurumlarla iletişim kurmanız konusunda destek almanız faydalı olabilir.

Arbeitslosengeld (işsizlik maaşı), Avusturya'da genellikle önceki net gelirinizin belirli bir oranı üzerinden hesaplanır.

Genel şartlar:

• Belirli bir süre sigortalı olarak çalışmış olmak
• AMS'ye zamanında kayıt yaptırmak
• Aktif olarak iş aramak
• AMS'nin sunduğu randevu ve tekliflere uymak

Miktar ve süre:

Ödenecek miktar ve ödeme süresi; önceki kazancınıza, çalışma geçmişinize, yaşınıza ve kişisel durumunuza göre değişiklik gösterir.

Dikkat: AMS'den gelen mektuplara ve randevulara mutlaka zamanında cevap vermeniz gerekir. Aksi halde ödemeler geçici olarak durdurulabilir.

Güncel hesaplama ve haklarınız için AMS'nin resmi danışmanlık hizmetlerinden bilgi almanız önerilir.

Abfertigung, Avusturya'da işten ayrılma durumunda ödenen kıdem tazminatıdır. İki farklı sistem bulunmaktadır:

1. Eski Sistem (2003 öncesi başlayanlar):

• Aynı işyerinde belirli bir süre çalışmış olmak gerekir
• Genellikle işveren tarafından işten çıkarılma durumunda hak kazanılır
• Ödeme miktarı çalışma süresine göre artar

2. Yeni Sistem (2003 sonrası başlayanlar):

• İşveren her ay maaşın küçük bir yüzdesini Vorsorgekasse adlı fona yatırır
• Biriken tutar işten ayrılma nedeninden bağımsız olarak korunur
• Ayrıldığınızda ödeme alabilir veya emekliliğe kadar bekletebilirsiniz

Hangi sisteme dahil olduğunuzu iş sözleşmenizden veya maaş bordronuzdan öğrenebilirsiniz.

Avusturya'da işten çıkarılma durumunda çalışanların çeşitli hakları bulunmaktadır:

İhbar Süresi:

İşveren, sözleşmede veya toplu iş sözleşmesinde belirtilen ihbar süresine uymak zorundadır. Bu süre boyunca maaşınız ödenmeye devam eder.

Kullanılmamış İzin Günleri:

Kullanmadığınız izin günleri için maddi karşılık talep edebilirsiniz.

13. ve 14. Maaş:

Hak ettiğiniz orantılı kısımlar size ödenmelidir.

Abfertigung:

Durumunuza göre kıdem tazminatı hakkınız olabilir.

Çalışma Belgesi:

İşveren, talep halinde size bir çalışma belgesi (Arbeitsbescheinigung) vermekle yükümlüdür.

Özel Koruma Durumları:

Hamilelik, hastalık izni veya ayrımcılık gibi durumlarda fesih özel kurallara tabidir.

Haksız fesih şüphesi durumunda Arbeiterkammer'dan hukuki destek almanız önerilir.

Karenz, doğum sonrası ebeveynlerin çocuklarına bakabilmeleri için verilen yasal izindir. Bu hak hem anne hem de baba için geçerlidir.

Genel kurallar:

• Karenz genellikle çocuğun belirli bir yaşına kadar alınabilir
• Anne ve baba bu süreyi kendi aralarında paylaşabilir
• Asgari bir süreyle Karenz kullanılması gerekir

Kinderbetreuungsgeld:

Karenz döneminde devlet tarafından çocuk bakım parası ödenebilir. Miktar ve süre, seçilen modele göre değişiklik gösterir.

İşe Dönüş Hakkı:

Karenz sona erdiğinde işinize geri dönme hakkınız vardır ve bu nedenle işten çıkarılmanız yasal olarak korunur.

Başvuru:

Karenz talebinin işverene yazılı olarak ve yasal süreler içinde bildirilmesi gerekir. Çocuk bakım parası için ise ilgili sigorta kurumuna başvuru yapılır.

Uygun model seçimi ve başvuru süreci konusunda profesyonel danışmanlık almak faydalı olabilir.

Avusturya'da ilkokulun 4. sınıfından sonra çocuklar için önemli bir eğitim tercihi yapılır: Mittelschule mi yoksa Gymnasium mu?

Mittelschule:

• Daha pratik ve mesleki eğitime yöneliktir
• 8. sınıf sonrası genellikle Lehre (çıraklık) veya meslek okulu ile devam edilir
• Öğrencinin bireysel gelişimine odaklıdır
• Uygulamalı mesleklere yönelmek isteyen çocuklar için uygundur

Gymnasium:

• Akademik eğitime ve üniversiteye hazırlığa odaklıdır
• Matura sınavı ile mezun olunur
• Matura, üniversiteye doğrudan giriş hakkı sağlar
• Daha yoğun ders programı ve akademik beklenti vardır

Önemli: Okul seçimi yapılırken çocuğun ilgi alanları, öğrenme hızı ve yetenekleri dikkate alınmalıdır. Öğretmen görüşleri bu kararda önemli bir rehberdir.

Karar sürecinde sınıf öğretmeni ve okul danışmanlarıyla görüşmeniz önerilir.

Lehre, Avusturya'daki mesleki eğitimin temel taşlarından biridir. Gençler hem bir işyerinde çalışır hem de meslek okuluna gider (dual eğitim sistemi).

Temel özellikler:

• Genellikle zorunlu eğitim tamamlandıktan sonra başlar
• Mesleğe bağlı olarak yaklaşık 2–4 yıl sürer
• Haftanın bir bölümü şirkette uygulamalı çalışma, bir bölümü Berufsschule'de eğitim şeklinde yürütülür
• Eğitim süresince çıraklık maaşı alınır
• Lehrabschlussprüfung (LAP) sınavı ile tamamlanır

Avantajları:

• Meslek öğrenirken gelir elde etme imkânı
• Pratik deneyim kazanma
• İş piyasasında güçlü bir konum
• İlerleyen dönemde ek eğitimlerle üniversite yolunun açılması

Lehre yeri bulmak için başvurular genellikle erken dönemde yapılır.

Türkiye'de alınan diplomalar Avusturya'da her zaman otomatik olarak tanınmaz. Çoğu durumda diploma tanıma veya denklik işlemi yapılması gerekir.

Hangi durumlarda işlem gerekebilir?

• Üniversite diplomaları
• Mesleki eğitim sertifikaları
• Düzenlenmiş meslekler (doktor, hemşire, öğretmen gibi)

Genel süreç:

1. Diplomaların yeminli tercüman tarafından Almanca'ya çevrilmesi
2. İlgili kuruma başvuru yapılması
3. Belgelerin incelenmesi ve değerlendirilmesi

Olası sonuçlar:

• Diplomanın doğrudan tanınması
• Kısmi tanınma ve ek ders/sınav talebi
• Tanımanın mümkün olmaması

Önemli: Sağlık, eğitim ve hukuk gibi bazı mesleklerde ek sınavlar ve yüksek düzey Almanca bilgisi talep edilebilir.

Hangi kurumun yetkili olduğu diploma türüne göre değişir. Başvuru öncesi profesyonel danışmanlık almak süreci kolaylaştırır.

Avusturya okulları, yeni gelen ve Almanca bilgisi yetersiz olan çocuklar için özel destek programları sunar.

Dil desteği imkânları:

• Okul içinde ek Almanca dersleri (Sprachförderung)
• Yoğun Almanca sınıfları (Deutschförderklasse)
• Öğrencinin seviyesine göre kademeli geçiş programları

Ailelerin yapabilecekleri:

• Çocuğun Almanca'yı günlük hayatta kullanmasını teşvik etmek
• Okul dışı sosyal etkinliklere katılımını desteklemek
• Kütüphanelerden Almanca kitaplar ve materyaller edinmek
• Gerekirse ek destek dersleri almak

Önemli: Çocuğun evde ana dilini kullanmaya devam etmesi önerilir. İki dillilik çocuklar için önemli bir avantajdır.

Öğretmenlerle düzenli iletişim kurmak ve çocuğun gelişimini birlikte takip etmek çok faydalıdır.

Elternabend (veli toplantısı), öğretmenlerin velilerle bir araya gelerek sınıfla ilgili genel konuları paylaştığı toplantılardır.

Genellikle konuşulan konular:

• Sınıfın genel durumu ve hedefler
• Dönem boyunca işlenecek müfredat
• Sınavlar ve değerlendirme yöntemleri
• Okul gezileri ve etkinlikler
• Devamsızlık ve ödev kuralları
• Velilerden beklentiler

Elternsprechtag (Bireysel Görüşme):

Bu görüşmelerde öğretmenle çocuğunuz hakkında birebir konuşulur:

• Akademik başarı durumu
• Sosyal gelişimi
• Güçlü ve geliştirilmesi gereken yönler
• Geleceğe yönelik öneriler

Önemli: Almanca konusunda zorlanıyorsanız, öğretmene önceden tercüman ihtiyacınızı bildirmeniz faydalı olur.

Toplantılara katılım, çocuğunuzun eğitim sürecini yakından takip etmenizi sağlar.

Familienbeihilfe, Avusturya'da çocuklar için verilen bir aile yardımıdır. Ödeme alınabilmesi için genellikle başvuru yapılması gerekir.

Genel olarak kimler alabilir?

• Avusturya'da "hayat merkezi" (Lebensmittelpunkt) bulunan ve yasal olarak ikamet eden ebeveynler
• Çocukla aynı evde yaşama (veya çocuğun giderlerini ağırlıklı karşılama) şartı aranabilir
• 18 yaş altı için kural olarak devam eder; 18 yaş sonrası belirli koşullarla sürer
• Öğrenciler için çoğu durumda 24 yaşa kadar mümkün olabilir

Nasıl başvurulur?

1. Finanzamt/FinanzOnline üzerinden başvuru yapılır
2. Kimlik/pasaport, ikamet kaydı (Meldezettel), çocuğun belgeleri gibi evraklar istenebilir
3. Uygun koşullarda geçmişe dönük ödeme de mümkün olabilir (kural ve süreler değişebilir)

Başvuru koşulları ve evrak listesi duruma göre değişebilir. Güncel bilgi için resmi kaynakları kontrol etmeniz önerilir.

Sozialhilfe (bazı yerlerde "Mindestsicherung" olarak da anılır), geliri yetersiz olan kişilere temel yaşam giderleri için sağlanan sosyal destektir. Kurallar eyalete göre değişebilir.

Genel olarak hangi koşullar aranabilir?

• Yasal ikamet ve Avusturya'da fiilen yaşama
• Gelir ve mal varlığı kriterleri (yardım "son çare" desteği olarak değerlendirilir)
• Çalışabilir durumdaysanız iş aramaya/uygun işlere yönelmeye açık olma
• Vatandaşlık/oturum statüsüne göre ek koşullar (özellikle üçüncü ülke vatandaşlarında) uygulanabilir

Başvuru: Genellikle yaşadığınız bölgedeki yetkili sosyal kurum/daire üzerinden yapılır (eyalete göre kurum adı değişebilir).

Miktarlar, gelir sınırları ve şartlar eyaletlere göre değişir. Güncel bilgi için bulunduğunuz eyaletin resmi sayfası ve oesterreich.gv.at kaynakları önerilir.

E-card, Avusturya'daki sağlık sigortası kartınızdır. Doktor ve hastane işlemlerinde kullanılır.

Yaygın durumlar:

1) Kayboldu / çalındı / hasar gördü:

• Sigorta kurumunuza (ÖGK, SVS vb.) mümkün olan en kısa sürede bildirin
• Kartınız güvenlik için iptal edilir ve yeni kart talep edebilirsiniz
• Gerekli durumlarda geçici belge (Ersatzbeleg) ile işlem yapılabilir

2) Kart çalışmıyor veya hiç gelmedi:

• Adres bilgilerinizin doğru olup olmadığını kontrol ettirin
• Sigortalılık durumunuzu ve e-card kaydınızı sigorta kurumunuz üzerinden teyit edin

3) Sigortalı değilim:

• Çalışan eş üzerinden "Mitversicherung" gibi seçenekler veya AMS kaydı gibi durumlar geçerli olabilir
• Duruma göre sosyal kurumlar üzerinden çözüm yolları değişebilir

İşlemler sigorta kurumuna göre değişebilir. Güncel yönlendirme için kendi sigorta kurumunuzun resmi sayfasına bakmanız önerilir.

Wohnbeihilfe, düşük gelirli hanelerin konut giderlerini karşılamasına destek olmak için eyalet tarafından sağlanan bir yardımdır. Kurallar eyalete göre değişir.

Genel olarak hangi kriterler aranabilir?

• Bulunduğunuz eyalette kayıtlı ikamet (Hauptwohnsitz)
• Gelir ve hane durumuna göre uygunluk
• Konutun türü, büyüklüğü ve kira/ödeme koşullarına ilişkin eyalet kriterleri
• Başvuru için kira sözleşmesi ve gelir belgeleri gibi evraklar

Başvuru: Vorarlberg'de başvuru genellikle eyaletin ilgili birimleri üzerinden (online veya formla) yapılır.

Gelir sınırları ve hesaplama yöntemi düzenli güncellenebilir. Güncel şartlar için Vorarlberg eyaletinin resmi Wohnbeihilfe sayfasını kontrol etmeniz önerilir.

Avusturya’da emekli maaşı (Pension), çalışma hayatınız boyunca bildirilen kazançlar ve sigorta sürenize göre hesaplanır. Kesin tutar kişiye özeldir.

Genel bilgiler:

• Normal emeklilik yaşı kural olarak 65’tir; kadınlar için emeklilik yaşı kademeli olarak yükseltilmektedir
• Emeklilikte ödenecek tutarı en sağlıklı şekilde “Pensionskonto” üzerinden görebilirsiniz
• Gelir düşük kalırsa belirli koşullarda “Ausgleichszulage” (tamamlama desteği) gündeme gelebilir
• Türkiye’deki çalışma süreleri gibi konular ikili anlaşmalar kapsamında ayrıca değerlendirilir

En doğru sonuç için Pensionsversicherung (PV) üzerinden kişisel hesabınızı ve resmi hesaplama araçlarını kontrol etmeniz önerilir.